Mind & Soul Blog

Mind & Soul Blog

Objawy stresu i wypalenie zawodowe (test)

STRES W PRACY

Chwilowy lub łagodny stres w pracy jest nam potrzebny. Towarzyszą mu takie objawy stresu jak mobilizacja do działania, wzrost siły czy przypływ energii przed czekającym nas ważnym zadaniem lub wydarzeniem.

Silny stres to mobilizacja w wersji turbo, w historii człowieka zarezerwowana na działania związane z obroną, ucieczką, walką czyli ogólnie rzecz biorąc reagowaniem na zagrożenie. Co ważne, takie działania były dla człowieka zawsze krótkotrwałe – trwały od kilku sekund do kilku godzin – po czym następował czas rozluźnienia, spoczynku, regeneracji lub leczenia odniesionych w walce ran.

Silny, przewlekły stres w pracy to mobilizacja w wersji turbo, która z tych czy innych powodów psychologicznych utrzymuje się bez przerwy. Najpierw pozwala osiągać lepsze wyniki w tych działaniach zawodowych, gdzie szybkość reakcji liczy się bardziej niż myślenie strategiczne.

Potem jednak nieprzerwana mobilizacja wyczerpuje nasze siły negatywnie wpływając na zdolność do logicznego, kreatywnego myślenia, zauważania szerszego kontekstu zdarzeń, empatii czy wreszcie zadbania o swoje podstawowe potrzeby życiowe.

Potęgują się wtedy objawy stresu i zaczynamy wtedy wchodzić w kolejne stadia wypalenia, których oznaki łatwo pomylić ze „zwykłym” zmęczeniem.

POPULARNE OBJAWY STRESU

Warto zauważyć, że silny, przewlekły stres ma negatywny wpływ na większość organów, układów i funkcji życiowych człowieka.

Przykładowo, silny przewlekły stres potrafi skutecznie zaburzać pracę układów:

  • Krwionośnego (podniesione ciśnienie, pękające naczynia krwionośne),
  • Mięśniowego (chroniczne bóle mięśniowe, skurcze, tiki),
  • Nerwowego (zmniejszona wrażliwość i zdolność do odczuwania, słyszenia, zauważania, logicznego, kreatywnego myślenia, problemy z koncentracją),
  • Pokarmowego (niestrawność, bóle brzucha, biegunki, zaparcia, nadmierna potliwość).

Do wymienionych powyżej objawów fizycznych stresu dochodzi cały szereg zmian w zachowaniu zestresowanego człowieka oraz w sposobie, w jaki odbiera on zewnętrzy świat i innych ludzi.

W najnowszym eBooku Mind & Soul Center pt.: Stres i wypalenie: Jak poradzić sobie ze stresem i odzyskać spokój? możesz znaleźć listę najpowszechniejszych 35 objawów stresu. Zapraszam Cię do pobrania tego eBooka i sprawdzenia, ile symptomów silnego, przewlekłego stresu obserwujesz już teraz u siebie?

SKUTKI STRESU

Kiedy silny, przewlekły stres w pracy trwa dłuższy czas, a zestresowana osoba nie daje sobie prawa do wypoczynku i regeneracji (lub nie może czy potrafi właściwie wypoczywać), objawy stresu nasilają się. Potęgujące się napięcie w ciele i umyśle zaburza wtedy coraz bardziej zdolności zauważania, odczuwania i myślenia danej osoby powodując m.in.:

  • Coraz częstszą, niewłaściwą ocenę sytuacji (osoba nie zauważa wielu istotnych faktów),
  • Coraz więcej błędów popełnianych w wyniku braku koncentracji,
  • Postępujący spadek efektywności działania,
  • Rosnącą frustrację, złość i poczucie krzywdy spowodowane przez coraz gorsze wyniki odnotowywane mimo dużego wysiłku,
  • Zwiększoną emocjonalność (agresja) w relacjach, rozpad relacji, coraz większą samotność,
  • Coraz mniej pomysłów, jak wyjść z trudnej sytuacji (zawężone widzenie opcji działania).

Powyższe przykłady mogą być już oznakami postępującego wypalenia zawodowego. Zaczyna się ono na ogół niespostrzeżenie, a jego pierwsze objawy są często ignorowane przez cierpiącą, zapracowaną osobę.

DLACZEGO IGNORUJEMY OBJAWY STRESU?

Dużą rolę w deprecjonowaniu pierwszych objawów wypalenia zawodowego odgrywają przekonania ograniczające danej osoby. Do takich, które skutecznie powstrzymują nas przed zadbaniem o siebie i zawróceniem z drogi wypalenia, zaliczają się przykładowo:

  1. „nie mogę odpoczywać dopóki nie skończę pracy”
  2. „najpierw praca, potem odpoczynek”
  3. „muszę wszystko robić perfekcyjnie”
  4. „żeby coś było zrobione dobrze, muszę to zrobić sam(a)”
  5. „inni zawsze coś spaprają”
  6. „ludziom nie można ufać”
  7. „muszę dać radę”
  8. „najpierw potrzeby innych, potem moje własne”
  9. „moje potrzeby nie są ważne”
  10. „jestem silny i muszę to wytrzymać”
  11. „trzeba dzielnie znosić ból” (tak, wciąż mam klientów, którzy w to wierzą!)
  12. „to tylko stres, który sam kiedyś minie”
  13. „nie ma sukcesu bez cierpienia”
  14. „moja wartość opiera się na tym, co robię w pracy”
  15. „sukces zawodowy ponad wszystko”
  16. „żeby odnieść sukces, muszę poświęcić siebie”
  17. „do sukcesu konieczne są krew, pot i łzy”
  18. „nie odejdę od komputera dopóki nie „wyczyszczę” skrzynki mailowej z nowych wiadomości”
  19. „muszę od razu odpowiadać na maile niezależnie od pory dnia i nocy”
  20. „im więcej zadań realizuję w pracy, tym lepsze mam wyniki”

ZGUBNA WIARA W ILOŚĆ, NIE JAKOŚĆ

Mam szczególnie dużo współczucia do osób, które posiadają ostatnie przekonanie z powyższej listy. W trakcie sesji indywidualnych, moi klienci z reguły szybko zauważają bezsens i niszczącą siłę tego przekonania.

Bezsens wynika tutaj z prostego faktu, że wiele (czasem większość) zadań w pracy wcale nie prowadzi do sukcesu, lepszych wyników, większej satysfakcji klientów ani poprawy kluczowych wskaźników działania (KPI). Takie efekty ma dopiero realizowanie zadań właściwych. Kiedy natomiast realizujemy zadania właściwe ignorując rozproszenia, możemy mieć lepsze wyniki pracując mniej, lecz z większą koncentracją na tym, co przybliża nas do sukcesu.

Zauważając te zależności, wielu moich przepracowanych klientów postanawia przeformułować powyższe przekonanie na jego wersję wspierającą, która może brzmieć np. tak: „im więcej właściwych zadań realizuję w pracy, tym lepsze mam wyniki” lub „mój sukces zależy od właściwych działań”. Nie maksymalna ilość dowolnych działań tylko rozsądna ilość działań właściwych. Zapominając o tym coraz bardziej nadwyrężamy swoje siły i zdrowie wchodząc w kolejne stadia pełnoobjawowego wypalenia zawodowego. Jakie stadia ma wypalenie zawodowe?  

WYPALENIE ZAWODOWE KROK PO KROKU

W moim eBooku przytaczam i opisuję szerzej 12 stadiów wypalenia zawodowego sformułowanych przez J. Freudenbergera. Są nimi kolejno:

  1. Odczuwany przymus udowodnienia swojej wartości lub nadmierna ambicja,
  2. Zmuszanie się do cięższej, dłuższej pracy bez odpoczynku,
  3. Zaniedbywanie swoich potrzeb osobistych,
  4. Narastający konflikt między potrzebami wewnętrznymi a zewnętrznymi prowadzi do utraty energii i wyczerpania,
  5. Zmiany w systemie wartości. Podporządkowane pracy całej reszty życia,
  6. Wyparcie istnienia nawarstwiających się problemów w pracy i życiu prywatnym,
  7. Wycofanie z interakcji społecznych, postępująca samotność i izolacja,
  8. Znaczące zmiany w zachowaniu – zachowania agresywne, nieadekwatne do sytuacji itp.,
  9. Utrata kontaktu ze sobą,
  10. Poczucie wewnętrznej pustki, bezsilność,
  11. Depresja,
  12. Załamanie lub całkowite wyczerpanie psychiczne, fizyczne i emocjonalne.

Większość z nas znajduje się od czasu do czasu w stadium 3, po czym łatwo, samodzielnie z niego zawraca. Ci, którzy tego nie robią, naturalnie przechodzą do kolejnych stadiów wypalenia zawodowego jednocześnie mając coraz mniejszą zdolność do samodzielnego wyjścia z patowej sytuacji.

JAK PORADZIĆ SOBIE ZE STRESEM?

Jeśli poczułeś (poczułaś), że opisane powyżej objawy mogą Ciebie dotyczyć, proponuję Ci następujące kolejne kroki:

  1. Pobierz mój eBook „Stres i wypalenie: Jak poradzić sobie ze stresem i odnaleźć spokój?”. Napisałem go specjalnie z myślą o zapracowanych osobach takich jak menedżerowie, dyrektorzy, przedsiębiorcy, właściciele firm czy różnego rodzaju eksperci pracujący samodzielnie. Przeczytaj więcej o tym, jak wyglądają objawy stresu i wypalenie zawodowe oraz jak możesz zacząć systematycznie działać, żeby obniżać poziom Twojego zestresowania.
  2. Małymi krokami zacznij wprowadzać w życie działania, które najbardziej przypadły Ci do gustu po lekturze eBooka. Nie przesadzaj z ilością ani długością nowych aktywności. Wybierz 1-2 nowe sposoby codziennego uwalniania napięcia i wypróbuj je na sobie obserwując wpływ tych aktywności na Twoje funkcjonowanie w pracy i w domu,
  3. Poszukaj zewnętrznego wsparcia zawsze wtedy, kiedy nie udaje Ci się samodzielnie zawrócić z trzeciego stadium wypalenia zawodowego.

KIEDY WSPARCIE?

Dla moich zapracowanych klientów sesji life coachingowych sygnałami do szukania zewnętrznego wsparcia były:

  1. Objawy kolejnych stadiów wypalenia (tzn. dalszych niż stadium 3) – szczególnie te somatyczne, których już nie da się dłużej ignorować,
  2. Feedback otoczenia (np. o zachowaniach agresywnych, toksycznych lub nieadekwatnych do sytuacji),
  3. Nawracające, te same rodzaje sytuacji stresujących i wola, by sobie z nimi poradzić,
  4. Chroniczne przemęczenie i poczucie braku energii do działania,
  5. Poczucie znajdowania się w sytuacji bez wyjścia, w potrzasku, klinczu itp.,
  6. Pojawianie się coraz większej liczby sytuacji konfliktowych z innymi ludźmi,
  7. Poczucie braku procesu czy metodyki wyjścia z trudnej, stresowej sytuacji,
  8. Poczucie bycia ofiarą zdarzeń, sytuacji, złych szefów itp.,
  9. Chęć znaczącej poprawy jakości życia,
  10. Chęć uwolnienia się od stresu i zbytniego przejmowania się światem zewnętrznym,
  11. Samotność – szczególnie gdy samotność w pracy łączy się z samotnością w życiu prywatnym (brak przyjaciół, złe lub wrogie relacje z partnerem/partnerką).

CO DALEJ?

W żadnym wypadku nie czekaj, aż sytuacja silnego, przewlekłego stresu rozwiąże się sama. Obecna, rozwijająca się pandemia COVID-19 raczej szybko nie minie, a niestety bardzo skutecznie mnoży ona nowe stresory i trudne sytuacje takie jak np. zacieranie się granic między życiem zawodowym i prywatnym.

Dlatego też działaj już dzisiaj. Szczególnie jeśli obserwujesz u siebie kolejne objawy stresu, a masz wciąż relatywnie dużo energii, by coś z tym zrobić. Silni cierpią dłużej, bo na ogół dłużej im zajmuje dotarcie do swojej przysłowiowej „ściany”. Nie bądź jedną z takich osób. Zadbaj o siebie.

Pobierz mój eBook i poznaj praktyczny proces systematycznego uwalniania się od stresu.

Maciej Szturmowicz

Mind & Soul Founder, Coach, Facilitator

Share on linkedin
Share on facebook
Share on email
Share on whatsapp

Ostatnie wpisy

Chcesz otrzymywać informacje o moich publikacjach, usługach i wydarzeniach?